ក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍កន្លងមក សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបានបន្តកើនឡើងជាមធ្យមប្រហែល ៧% ក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយបានប្រែក្លាយប្រទេសពីកម្រិតប្រាក់ចំណូលទាប ទៅជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប។ កំណើននេះពឹងផ្អែកលើមូលដ្ឋានសំខាន់ៗមួយចំនួន រួមមានការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើង វិស័យទេសចរណ៍ សំណង់ និងកសិកម្ម។ ទោះជាយ៉ាងណា សេដ្ឋកិច្ចនៅតែប្រឈមនឹងភាពងាយរងគ្រោះពីការប្រែប្រួលខាងក្រៅ ដូចជាវិបត្តិសុខភាពសកល និងការថយចុះនៃតម្រូវការទីផ្សារអន្តរជាតិ។
នៅចំណុចនេះ សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SME) ដើរតួនាទីជាឆ្អឹងខ្នងនៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ តួលេខខាងក្រោមបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់៖
តួលេខទាំងនេះបញ្ជាក់ថា SME មិនមែនគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាស្នូលនៃការបង្កើតការងារ ការចែកចាយប្រាក់ចំណូល និងការជំរុញកំណើនប្រកបដោយបរិយាបន្ន។ SME មានវត្តមានគ្រប់វិស័យ ចាប់តាំងពីកសិកម្ម កែច្នៃអាហារ សិប្បកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម រហូតដល់សេវាកម្ម និងដើរតួជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើម និងសេវាកម្មដល់រោងចក្រនាំចេញធំៗ។ នៅតាមបណ្តាខេត្ត SME ជាប្រភពចិញ្ចឹមជីវិតរបស់គ្រួសារភាគច្រើន ជាពិសេសស្ត្រី និងយុវជន។
ទោះបីជាមានសារៈសំខាន់បែបនេះក៏ដោយ SME កម្ពុជាភាគច្រើនប្រតិបត្តិការក្នុងទម្រង់គ្រួសារ មានដើមទុនតូច បច្ចេកវិទ្យាទាប និងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងមានកម្រិត។ បញ្ហាប្រឈមទាំងនេះនឹងត្រូវបានវិភាគលម្អិតនៅក្នុងជំពូកបន្ទាប់។
ក្នុងនាមជាក្រុមហ៊ុនប្រឹក្សាផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ SME ដែលប្រតិបត្តិការលើទីផ្សារកម្ពុជាតែប៉ុណ្ណោះ ម៉ាយ៉ាកុ យល់ច្បាស់ពីបរិបទជាក់ស្តែងរបស់សហគ្រិនខ្មែរ។ ឯកសារនេះនឹងបង្ហាញពីទិសដៅច្បាស់លាស់សម្រាប់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ និងសហគ្រិន ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាព SME ឲ្យក្លាយជាកម្លាំងចលករពិតប្រាកដនៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។
កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍កន្លងមក មានជាមធ្យមប្រមាណ៧% ក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយពឹងផ្អែកលើកត្តាជំរុញសំខាន់ៗចំនួនបីគឺ ការនាំចេញ ទេសចរណ៍ និងវិនិយោគបរទេស។ កត្តាទាំងបីនេះមិនដំណើរការដោយឯកោទេ៖ វិនិយោគបរទេសនាំចូលទុន និងបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់ផលិតកម្មនាំចេញ រីឯទេសចរណ៍បង្កើតតម្រូវការក្នុងស្រុកសម្រាប់ទំនិញ និងសេវាកម្មយ៉ាងច្រើន។ សម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SME) ដែលមានប្រមាណ៩០% នៃសហគ្រាសសរុប និងផ្តល់ការងារ៧០% កត្តាទាំងនេះជាប្រភពតម្រូវការដ៏ធំ ប៉ុន្តែក៏ជាសម្ពាធប្រកួតប្រជែងផងដែរ។
ការនាំចេញ ដែលដឹកនាំដោយវិស័យកាត់ដេរ ស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរ ជាប្រភពចំណូលរូបិយប័ណ្ណបរទេសដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេស។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ផលិតផលកសិកម្មកែច្នៃ កង់ និងគ្រឿងអេឡិចត្រូនិក កំពុងក្លាយជាផលិតផលនាំចេញថ្មី ដែលបើកឱកាសឱ្យ SME ចូលរួមក្នុងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់។ ប៉ុន្តែការចូលទីផ្សារនាំចេញតម្រូវឱ្យ SME បំពេញតាមស្តង់ដារគុណភាព ការតាមដានប្រភពដើមផលិតផល បរិមាណមានលំនឹង និងពេលវេលាដឹកជញ្ជូនច្បាស់លាស់ ដែលសុទ្ធតែត្រូវការវិន័យគ្រប់គ្រងខ្ពស់ជាងការលក់ក្នុងស្រុក។
ទេសចរណ៍ ដែលទទួលភ្ញៀវអន្តរជាតិជាង៦លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ និងកំពុងជាសះស្បើយឡើងវិញ គឺជាវិស័យដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ដល់ SME ច្រើនជាងគេ។ សណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ការដឹកជញ្ជូន សិប្បកម្ម និងម្ហូបអាហារក្នុងស្រុក សុទ្ធតែពឹងផ្អែកលើលំហូរភ្ញៀវទេសចរ។ ឱកាសសម្រាប់ SME គឺអាចផ្តល់ផលិតផលពិតប្រាកដ មានអត្តសញ្ញាណខ្មែរ និងគុណភាពល្អ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការវេចខ្ចប់ ការដាក់ស្លាកសញ្ញា និងការប្រាប់រឿងម៉ាកឱ្យបានល្អ ដើម្បីឈ្នះទំនុកចិត្តអ្នកប្រើប្រាស់។
វិនិយោគបរទេស ជាពិសេសពីចិន កូរ៉េ ជប៉ុន និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន បាននាំចូលទុន បច្ចេកវិទ្យា និងជំនាញគ្រប់គ្រងទៅក្នុងវិស័យផលិតកម្ម សំណង់ និងកសិឧស្សាហកម្ម។ សហគ្រាសទាំងនេះត្រូវការទិញវត្ថុធាតុដើម សេវាវេចខ្ចប់ ដឹកជញ្ជូន និងសេវាគាំទ្រផ្សេងទៀត ដែលជាឱកាសសម្រាប់ SME ក្នុងស្រុកក្លាយជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់។ ប៉ុន្តែការចូលជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់របស់ក្រុមហ៊ុនបរទេស ទាមទារសមត្ថភាពផលិតស្របតាមស្តង់ដារ តម្លាភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងការប្រកាន់ខ្ជាប់កាលកំណត់។
ផលប៉ះពាល់ចំពោះអ្នកធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តគឺច្បាស់៖ កំណើនពីកត្តាទាំងបីនេះនឹងមិនទៅដល់សហគមន៍មូលដ្ឋានឡើយ ប្រសិនបើ SME មិនមានសមត្ថភាពឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការគុណភាព បរិមាណ និងស្តង់ដារ។ ការពង្រឹង SME ដូច្នេះមិនមែនជាកិច្ចការសង្គមទេ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីធានាថាការនាំចេញ ទេសចរណ៍ និងវិនិយោគបរទេសអាចអូស
សមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់មិនមែនគ្រាន់តែជាការបើកព្រំដែនពាណិជ្ជកម្មប៉ុណ្ណោះទេ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការចូលជាសមាជិកអាស៊ាន កិច្ចព្រមព្រៀង RCEP និងការទទួលបានអនុគ្រោះពន្ធគយពីដៃគូសំខាន់ៗ បានបង្កើតបរិយាកាសថ្មីមួយសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមរបស់ខ្មែរ។ ឱកាសទាំងនេះនឹងមានតម្លៃលុះត្រាតែ SME ចេះប្រើប្រាស់វាជាឧបករណ៍ពង្រីកទីផ្សារ មិនមែនគ្រាន់តែទុកជាព័ត៌មានស្តាប់ប៉ុណ្ណោះទេ។
សម្រាប់សហគ្រិន ជំហានដំបូងមិនមែនចាប់ផ្តើមពីទីផ្សារធំនោះទេ។ ត្រូវជ្រើសរើសផលិតផលមួយ និងទីផ្សារគោលដៅមួយ ហើយធ្វើឲ្យជោគជ័យសិន។ រឿងនេះអាចចាប់ផ្តើមពីការកែលម្អវេចខ្ចប់ បកប្រែឯកសារផលិតផល ឬចុះបញ្ជីស្តង់ដារអន្តរជាតិ។ SME ដែលរៀបចំព័ត៌មានច្បាស់លាស់អាចចរចាជាមួយអ្នកទិញបរទេសបានល្អជាងអ្នកដែលគ្រាន់តែមានផលិតផលល្អតែមិនមានឯកសារគាំទ្រ។
ក្នុងនាមជាក្រុមហ៊ុនប្រឹក្សាសម្រាប់ SME ម៉ាយ៉ាកុមានបុគ្គលិក២៥នាក់ និងអតិថិជនសកម្ម១២០ បានឃើញករណីជាច្រើនដែលសហគ្រាសខ្នាតតូចអាចចូលទីផ្សារតំបន់ដោយមិនចាំបាច់មានដើមទុនច្រើន ប៉ុន្តែត្រូវការព័ត៌មាន បណ្តាញ និងការត្រៀមលក្ខណៈ។ ការបណ្តុះបណ្តាលខ្លីៗលើការគណនាតម្លៃនាំចេញ ការអនុលោមតាមតម្រូវការអ្នកទិញ និងការតភ្ជាប់ជាមួយដៃគូក្នុងតំបន់ ជាជំនួយដែលផ្តល់ផលប៉ះពាល់ខ្ពស់។
អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយគួរផ្តល់ទិន្នន័យទីផ្សារដែលអាចប្រើបានភ្លាមៗ បង្កើតយន្តការប្រឹក្សាយោបល់សម្រាប់ SME និងសម្រួលនីតិវិធីគយ។ វិនិយោគិកក៏អាចគាំទ្រផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាកល្បងផលិតផល និងសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុពាណិជ្ជកម្ម ដែលបច្ចុប្បន្នជាឧបសគ្គធំបំផុតសម្រាប់ SME កម្ពុជាក្នុងការនាំចេញ។ ឱកាសមិនមកពីការរង់ចាំទេ តែមកពីការត្រៀមខ្លួន និងការអនុវត្តជាជំហានៗ។
ទិន្នន័យជាតិបង្ហាញថា សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SME) មានប្រមាណ ៩០% នៃសហគ្រាសសរុប ផ្តល់ការងារដល់ ៧០% នៃកម្លាំងពលកម្ម ប៉ុន្តែរួមចំណែកត្រឹម ៣៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ គម្លាតរវាងចំណែកការងារ និងចំណែកផលិតផលនេះ បញ្ជាក់ថាផលិតភាពជាមធ្យមរបស់ SME នៅទាប ហើយការយកចិត្តទុកដាក់លើរចនាសម្ព័ន្ធនៃវិស័យនេះ ជាជំហានដំបូងនៃការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រគាំទ្រ។
បើតាមទំហំ សហគ្រាសភាគច្រើនលើសលប់ជាខ្នាតមីក្រូ និងខ្នាតតូច ដែលមានបុគ្គលិកតិចជាង ៥០ នាក់ ហើយដំណើរការក្រៅប្រព័ន្ធផ្លូវការភាគច្រើន។ ស្រទាប់សហគ្រាសខ្នាតមធ្យម ដែលមានបុគ្គលិកប្រមាណពី ៥០ ទៅ ២០០ នាក់ មានចំនួនតិច ប៉ុន្តែជាក្រុមដែលមានសក្តានុពលក្លាយជាសហគ្រាសធំ និងជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃសកល។ ការបែងចែកនេះកំណត់ប្រភេទជំនួយ៖ ខ្នាតតូចត្រូវការពង្រឹងគណនេយ្យ និងការគ្រប់គ្រងមូលដ្ឋាន រីឯខ្នាតមធ្យមត្រូវការជំនួយលើស្តង់ដារ ហិរញ្ញប្បទានរយៈពេលវែង និងការពង្រីកទីផ្សារ។
តាមវិស័យ SME ភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំក្នុងពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្ម ដូចជាលក់ដុំ-រាយ ការស្នាក់នៅ អាហារដ្ឋាន និងសេវាកម្មជួសជុល។ វិស័យកែច្នៃអាហារ និងកសិឧស្សាហកម្មមានចំនួនតិច តែមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការងារក្នុងតំបន់ជនបទ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា សហគ្រាសខ្នាតមធ្យមមួយចំនួនកំពុងដើរតួជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់គ្រឿងអំបោះ និងសេវាជំនួយដល់វិស័យកាត់ដេរនាំចេញ ដែលជាចំណុចភ្ជាប់ដ៏សំខាន់រវាង SME និងសេដ្ឋកិច្ចសកល។
ខាងភូមិសាស្ត្រ កំហាប់សហគ្រាសខ្ពស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តកណ្តាល បាត់ដំបង សៀមរាប និងកំពង់សោម។ បទពិសោធន៍របស់ម៉ាយ៉ាកុក្នុងការផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង ៣០០ ទូទាំងប្រទេស បង្ហាញថាសហគ្រាសនៅទីប្រជុំជនចាប់ផ្តើមចូលរួមសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល ខណៈសហគ្រាសនៅតាមខេត្តនៅខ្វះទីផ្សារ ព័ត៌មាន និងសេវាគាំទ្រ។
សម្រាប់អ្នកធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត រូបភាពនេះផ្តល់មេរៀនបី៖
សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SME) មានប្រហែល ៩០% នៃសហគ្រាសសរុប និងផ្តល់ការងារដល់ ៧០% នៃកម្លាំងពលកម្ម ប៉ុន្តែចំណែកឥណទានដែលពួកគេទទួលបានពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការនៅតែតិចតួច បើប្រៀបធៀបនឹងតួនាទីសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ។ តាមបទពិសោធន៍របស់ម៉ាយ៉ាកុ ដែលបានផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង ៣០០ ទូទាំងប្រទេស ឧបសគ្គនេះមិនមែនបណ្តាលមកពីកង្វះលុយនៅក្នុងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុទេ ប៉ុន្តែបណ្តាលមកពីគម្លាតរវាងលក្ខខណ្ឌរបស់គ្រឹះស្ថានឥណទាន និងសមត្ថភាពរបស់សហគ្រាសក្នុងការបំពេញលក្ខខណ្ឌទាំងនោះ។ ឧបសគ្គសំខាន់ៗមានបួនទិស៖
| ឧបសគ្គ | ការបង្ហាញនៅក្នុងការអនុវត្ត |
|---|---|
| តម្រូវការបញ្ចាំខ្ពស់ | ធនាគារតម្រូវឱ្យបញ្ចាំដីធ្លី ឬអគារដែលមានតម្លៃ ១២០% ទៅ ១៥០% នៃទឹកប្រាក់កម្ចី។ សហគ្រាសតូចៗភាគច្រើនធ្វើអាជីវកម្មលើដីជួល ឬគ្មានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិច្បាស់លាស់ ដូច្នេះមិនអាចទទួលបានឥណទានផ្លូវការឡើយ ទោះបីអាជីវកម្មមានសក្តានុពលក៏ដោយ។ |
| ឯកសារហិរញ្ញវត្ថុមិនច្បាស់លាស់ | ប្រតិបត្តិការភាគច្រើនជាសាច់ប្រាក់ គ្មានវិក្កយបត្រ ឬរបាយការណ៍គណនេយ្យស្តង់ដារ។ គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុមើលឃើញតែហានិភ័យ ក៏បដិសេធ ឬផ្តល់កម្ចីតិចជាងតម្រូវការពិតប្រាកដ។ |
| អត្រាការប្រាក់ និងថ្លៃដើមខ្ពស់ | ការប្រាក់កម្ចីគិតជារៀល បូកថ្លៃសេវាផ្សេងៗ ធ្វើឱ្យថ្លៃដើមឥណទានពិតប្រាកដឡើងដល់ប្រហែល ១៥% ទៅ ២០% ក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលធ្ងន់ពេកសម្រាប់អាជីវកម្មដែលមានរឹមចំណេញតិច។ |
| ផលិតផលឥណទានមិនសមស្រប | កម្ចីភាគច្រើនមានរយៈពេលខ្លី និងតម្រូវឱ្យសងប្រចាំខែ ខណៈ SME ត្រូវការដើមទុនរយៈពេលវែងសម្រាប់គ្រឿងចក្រ និងការពង្រីកផលិតកម្ម។ ភាពមិនស៊ីគ្នានេះធ្វើឱ្យសហគ្រាសមិនហ៊ានខ្ចី ឬខ្ចីមកប្រើខុសគោលបំណង។ |
ផលវិបាកផ្ទាល់គឺសហគ្រាសជាច្រើនងាកទៅរកកម្ចីក្រៅប្រព័ន្ធ ដែលមានអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ជាង ហើយប្រថុយធ្លាក់ក្នុងវដ្តបំណុល។ អ្នកដែលមិនអាចខ្ចីសោះ ត្រូវដំណើរការអាជីវកម្មក្នុងទំហំតូចជាងសក្តានុពល ខកខានការបញ្ជាទិញធំៗ និងបាត់បង់សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង។ ការសង្កេតរបស់ម៉ាយ៉ាកុលើអតិថិជនរបស់ខ្លួនបង្ហាញថា សហគ្រាសភាគច្រើនមិនខ្វះសមត្ថភាពរកចំណូលទេ ប៉ុន្តែខ្វះការត្រៀមលក្ខណៈហិរញ្ញវត្ថុ ពោលគឺឯកសារច្បាស់លាស់ រចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងផែនការអាជីវកម្មដែលគ្រឹះស្ថានឥណទានអាចជឿជាក់បាន។
បញ្ហានេះមិនមែនជាបញ្ហាបច្ចេកទេសសុទ្ធសាធទេ គឺជាបញ្ហារចនាសម្ព័ន្ធដែលទាមទារដំណោះស្រាយពីខាងសហគ្រាស និងខាងគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ ការផ្តល់ការគាំទ្រដល់ SME ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងហិរញ
ការបំប្លែងឌីជីថលលែងជាជម្រើសសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SME) កម្ពុជាទៀតហើយ។ បទពិសោធន៍របស់ម៉ាយ៉ាកុក្នុងការផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង៣០០ ទូទាំងប្រទេស បង្ហាញថាសហគ្រាសភាគច្រើននៅតែដំណើរការលើក្រដាស បង់ប្រាក់ជាសាច់ប្រាក់ និងពឹងលើការលក់មុខហាង។ ខណៈដែល SME មានប្រហែល៩០% នៃសហគ្រាសសរុប ផ្តល់ការងារ៧០% និងរួមចំណែក៣៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប កម្រិតប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យារបស់ពួកគេនៅយឺតជាងតម្រូវការទីផ្សារទៅទៀត។
តាមការវាយតម្លៃរបស់ម៉ាយ៉ាកុ ឧបសគ្គសំខាន់ៗមានប្រាំយ៉ាង៖
ក្រោយវិបត្តិកូវីដ១៩ សហគ្រាសខ្លះបានចាប់ផ្តើមលក់តាមអនឡាញ ប៉ុន្តែជាការសម្របខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន មិនមែនជាការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រទេ។ សហគ្រាសដែលទទួលផលពិតប្រាកដ គ
ក្នុងចំណោមឧបសគ្គដែលសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SME) កម្ពុជាកំពុងជួប កង្វះធនធានមនុស្ស និងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ ខណៈដែល SME មានប្រហែល ៩០% នៃសហគ្រាសសរុប និងផ្តល់ការងារ ៧០% ការរួមចំណែករបស់ពួកគេក្នុងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបនៅមានត្រឹម ៣៥% ប៉ុណ្ណោះ។ គម្លាតនេះបង្ហាញថា បញ្ហាមិនមែនត្រឹមតែខ្វះដើមទុន ឬបច្ចេកវិទ្យាទេ ប៉ុន្តែជាកង្វះសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធានដែលមានស្រាប់ឱ្យមានផលិតភាព។
បទពិសោធន៍របស់ម៉ាយ៉ាកុក្នុងការផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង ៣០០ ទូទាំងប្រទេស បង្ហាញថា សហគ្រិនភាគច្រើនពូកែខាងផលិតកម្ម ឬលក់ដូរ ប៉ុន្តែខ្វះជំនាញគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មជាប្រព័ន្ធ។ ការសម្រេចចិត្តពឹងផ្អែកលើវិចារណញាណរបស់ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន ជាជាងផ្អែកលើទិន្នន័យ។ បញ្ហាដែលជួបប្រទះញឹកញាប់រួមមាន៖
ផលវិបាកផ្ទាល់គឺ SME ភាគច្រើនជាប់គាំងក្នុងទំហំតូច ពិបាកបង្កើនផលិតភាព និងមិនអាចចូលរួមក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃសកល។ ជាងនេះទៅទៀត កង្វះរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ និងផែនការអាជីវកម្មដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន ធ្វើឱ្យ SME ភាគច្រើនមិនអាចទទួលបានឥណទានពីគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ ដែលជាឧបសគ្គសម្រាប់ការវិនិយោគបន្ថែម។
ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ ម៉ាយ៉ាកុសូមលើកអនុសាសន៍ជាក់ស្តែង៖ ទីមួយ ត្រូវវាយតម្លៃសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងរបស់សហគ្រិន និងបុគ្គលិកគន្លឹះ ដើម្បីកំណត់ចំណុចខ្វះខាតច្បាស់លាស់។ ទីពីរ រៀបចំកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលខ្លីៗ អនុវត្តជាក់ស្តែង ផ្តោតលើការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ ទីផ្សារ និងភាពជាអ្នកដឹកនាំ។ ទីបី ជំរុញឱ្យម្ចាស់អាជីវកម្មបំបែកភារកិច្ចគ្រប់គ្រងចេញពីការងារប្រចាំថ្ងៃ ដោយបង្កើតតួនាទី និងប្រព័ន្ធកត់ត្រាសាមញ្ញ។ ការវិនិយោគលើធនធានមនុស្ស ទោះតិចក៏ដោយ នឹងផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់ជាងការទិញម៉ាស៊ីនថ្មី ឬការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មទៅទៀត។ អ្នកធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តត្រូវគាំទ្រសេវាប្រឹក្សាអាជីវកម្ម និងតភ្ជាប់ SME ជាមួយគ្រឹះស្ថានបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ដើម្បីកសាងកម្លាំងពលកម្មដែលអាចជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិប្រកបដោយចីរភាព។
ចក្ខុវិស័យរបស់ម៉ាយ៉ាកុ គឺប្រែក្លាយសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមកម្ពុជាពីជាអ្នកចូលរួមអកម្មក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ទៅជាកម្លាំងចលករដ៏សកម្មនៃកំណើនប្រកបដោយបរិយាបន្ន។ តួលេខបច្ចុប្បន្នបង្ហាញពីភាពមិនស៊ីគ្នាច្បាស់៖ ខណៈដែល SME មានរហូតដល់ទៅ ៩០% នៃសហគ្រាសសរុប និងផ្តល់ការងារ ៧០% នៃកម្លាំងពលកម្ម ពួកគេរួមចំណែកបានត្រឹម ៣៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ គម្លាតនេះមិនមែនជាបញ្ហាទំហំអាជីវកម្មទេ ប៉ុន្តែជាបញ្ហាផលិតភាព សមត្ថភាពគ្រប់គ្រង និងការតភ្ជាប់ទីផ្សារ។
ម៉ាយ៉ាកុ ក្នុងនាមក្រុមហ៊ុនប្រឹក្សាយុទ្ធសាស្ត្រដែលមានបុគ្គលិកជំនាញ ៤០នាក់ និងបទពិសោធន៍ការងារជាមួយសហគ្រាសជាង ៣០០ ទូទាំងប្រទេស មើលឃើញថា ដំណោះស្រាយមិនមែនស្ថិតនៅលើការផ្តល់ជំនួយបណ្តោះអាសន្ននោះទេ ប៉ុន្តែនៅលើការកសាងសមត្ថភាពឱ្យសហគ្រាសអាចពឹងពាក់ខ្លួនឯងបាន។ ចក្ខុវិស័យរបស់យើង គឺបង្កើតប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីមួយដែល SME កម្ពុជាអាចប្រកួតប្រជែងក្នុងតំបន់ ចូលរួមក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃសកល និងបង្កើតការងារដែលមានគុណភាពខ្ពស់។
ដើម្បីសម្រេចបានចក្ខុវិស័យនេះ ម៉ាយ៉ាកុកំណត់ទិសដៅយុទ្ធសាស្ត្របីស្របគ្នា៖
អ្វីដែលសម្គាល់វិធីសាស្ត្ររបស់ម៉ាយ៉ាកុ គឺការផ្តោតលើលទ្ធផលវាស់វែងបាន។ រាល់កម្មវិធីប្រឹក្សារបស់យើង ចាប់ផ្តើមពីការវិភាគទិន្នន័យសហគ្រាស កំណត់សូចនាករអនុវត្តជាក់លាក់ និងបញ្ចប់ដោយរបាយការណ៍វាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ដែលអាចប្រើសម្រាប់ការសម្រេចចិត្តបន្ទាប់។ នេះជាមូលហេតុដែលសហគ្រាស និងអ្នកពាក់ព័ន្ធអាចទុកចិត្តលើការងាររបស់យើង មិនថានៅភ្នំពេញ ឬនៅតាមទីរួមខេត្តនោះទេ។
ជារួម ចក្ខុវិស័យរបស់ម៉ាយ៉ាកុមិនមែនជាគោលដៅឆ្ងាយដាច់ពីការពិតនោះទេ។ វាជាទិសដៅដែលអាចសម្រេចបាន ប្រសិនបើយើងទាំងអស់គ្នា – រដ្ឋ វិស័យឯកជន គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ និងអ្នកផ្តល់សេវាអភិវឌ្ឍន៍ – ព្រមព្រៀងធ្វើការជាមួយគ្នាលើរបៀបវារៈតែមួយ។ ការកសាង SME រឹងមាំ គឺការកសាងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាឱ្យធន់នឹងការប្រែប្រួលខាងក្រៅ និងអាចរីកចម្រើនប្រកបដោយចីរភាព។
បច្ចុប្បន្ន SME មានប្រហែល ៩០% នៃសហគ្រាសសរុប ផ្តល់ការងារ ៧០% ប៉ុន្តែរួមចំណែកត្រឹម ៣៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ គម្លាតរវាងចំណែកការងារ និងចំណែកទិន្នផល បង្ហាញថា SME ភាគច្រើននៅតូច ផលិតភាពទាប និងមិនទាន់ភ្ជាប់ខ្សែច្រវាក់តម្លៃខ្ពស់។ ត្រឹមឆ្នាំ២០៣០ យើងត្រូវកំណត់គោលដៅដែលវាស់បាន ដើម្បីលើកកម្រិតទំហំ និងសមត្ថភាពរបស់ SME មិនមែនត្រឹមតែបង្កើនចំនួនអាជីវកម្មនោះទេ។
ការកើនឡើង ១៥ ភាគរយ ទាមទារឱ្យ SME ប្តូរពីការធ្វើអាជីវកម្មសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត មកជាអាជីវកម្មផ្អែកលើប្រព័ន្ធ។ អាទិភាពគឺការកែច្នៃផលិតផល ការលើកស្តង់ដារ និងការចូលខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់របស់សហគ្រាសធំៗ និងទីផ្សារនាំចេញ។
SME ដែលចុះបញ្ជី និងមានគណនេយ្យច្បាស់លាស់ អាចទទួលបានឥណទានសមរម្យ និងការគាំទ្រពីរដ្ឋ។ ត្រឹមឆ្នាំ២០៣០ ត្រូវធ្វើឱ្យយ៉ាងតិច ៦០% នៃ SME ចុះបញ្ជី និងរក្សារបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុតាមស្តង់ដារ។
គោលដៅគឺឱ្យយ៉ាងតិច ៥០% នៃ SME ដែលមានសក្តានុពល អាចទទួលបានឥណទានពីគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុក្នុងអត្រាសមរម្យ ដោយគិតជារៀល។ នេះតម្រូវឱ្យមានយន្តការធានាឥណទាន និងការវាយតម្លៃសមត្ថភាពសងបំណុលរបស់ SME ឱ្យបានជាក់ស្តែងជាងការវាយតម្លៃលើទ្រព្យបញ្ចាំតែម្នាក់ឯង។
SME យ៉ាងតិច ៧០% ត្រូវប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឌីជីថលសម្រាប់គណនេយ្យ ការគ្រប់គ្រងស្តុក និងទីផ្សារ។ ឌីជីថលមិនមែនជារឿងប្រណិតទេ គឺជាមធ្យោបាយកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងឈានទៅរកទីផ្សារថ្មី។
ចំនួន SME ដែលនាំចេញផ្ទាល់ត្រូវកើនទ្វេដង ដោយផ្តោតលើផលិតផលកែច្នៃ កសិ-អាហារ និងសិប្បកម្មដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ត្រូវបណ្តុះបណ្តាលសហគ្រិន និងអ្នកគ្រប់គ្រងយ៉ាងតិច ១០,០០០ នាក់ ឱ្យចេះគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ការដាក់ធនធានឱ្យសមស្របនឹងសក្តានុពលរបស់វិស័យនីមួយៗ ជាគន្លឹះនៃការពង្រឹង SME។ បទពិសោធន៍របស់ម៉ាយ៉ាកុក្នុងការផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង៣០០ បង្ហាញថា SME ក្នុងវិស័យផ្សេងគ្នាប្រឈមនឹងឧបសគ្គខុសគ្នា ដូច្នេះដំណោះស្រាយត្រូវរៀបចំតាមលក្ខណៈវិស័យ។ យើងស្នើទិសដៅបួនដូចខាងក្រោម។
វិស័យនេះជួលកម្មករច្រើន ប៉ុន្តែតម្លៃបន្ថែមទាប ដោយសារការនាំចេញវត្ថុធាតុដើម។ ទិសដៅអាទិភាពគឺជំរុញ SME ឱ្យកែច្នៃផលិតផលសម្រេច និងពាក់កណ្តាលសម្រេច ដើម្បីបង្កើនតម្លៃ និងពន្យារអាយុកាលទំនិញ។ ត្រូវលើកកម្ពស់សមត្ថភាពវេចខ្ចប់ និងការទទួលបានស្តង់ដារគុណភាព ដើម្បីឱ្យផលិតផលអាចចូលខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ផ្សារទំនើប និងទីផ្សារនាំចេញ។ សូមកំណត់យកខេត្តដែលសម្បូរវត្ថុធាតុដើមធ្វើជាតំបន់គោលដៅ ហើយភ្ជាប់ SME ជាមួយសហករណ៍កសិករ ដើម្បីធានាបរិមាណ និងគុណភាពផ្គត់ផ្គង់។
វិស័យទេសចរណ៍ និងសេវាកម្មកំពុងងើបឡើងវិញ។ SME ផ្នែកស្នាក់នៅ ភោជនីយដ្ឋាន សិប្បកម្ម និងដឹកជញ្ជូន ត្រូវតភ្ជាប់ជាមួយខ្សែចង្វាក់តម្លៃទេសចរណ៍ ចាប់ពីការផ្គត់ផ្គង់អាហារដល់សណ្ឋាគារ រហូតដល់កញ្ចប់ទេសចរណ៍បទពិសោធន៍សហគមន៍។ ត្រូវជំរុញការកក់ទុកតាមអនឡាញ និងការទទួលបង់ប្រាក់ឌីជីថល ដើម្បីពង្រីកអតិថិជនអន្តរជាតិ។ តំបន់ឆ្នេរ និងខេត្តប្រវត្តិសាស្ត្រ គួរអភិវឌ្ឍខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ម្ហូបអាហារក្នុងស្រុក ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងលើការនាំចូល។
ក្រៅពីវាយនភណ្ឌ កម្ពុជាអាចអភិវឌ្ឍ SME ផ្នែកគ្រឿងសង្ហារឹម សម្ភារសំណង់ និងគ្រឿងបន្លាស់ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គម្រោងវិនិយោគធំៗ។ ទិសដៅសំខាន់គឺបង្កើតកម្មវិធីភ្ជាប់សហគ្រាសធំជាមួយអ្នកផ្គត់ផ្គង់ SME ក្នុងស្រុក ដើម្បីជំនួសការនាំចូល។ ផ្តល់អាទិភាពលើការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសផលិតកម្ម ការគ្រប់គ្រងស្តុក និងការគោរពពេលវេលាដឹកជញ្ជូន ព្រោះទាំងនេះជាលក្ខខណ្ឌដែលសហគ្រាសធំតម្រូវមុនចុះកិច្ចសន្យាផ្គត់ផ្គង់រយៈពេលវែង។
SME ឌីជីថលត្រូវក្លាយជាអ្នកផ្តល់សេវាដល់អាជីវកម្មដទៃ (B2B) រួមមានការអភិវឌ្ឍគេហទំព័រ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្តុក និងសេវាទីផ្សារឌីជីថល ដែលជាតម្រូវការខ្ពស់ពី SME វិស័យដទៃ។ យើងសូមណែនាំឱ្យបង្កើតកម្មវិធីអភិវឌ្ឍអ្នកជំនាញវ័យក្មេង ដោយភ្ជាប់ពួកគេជាមួយសហគ្រាសធំដែលកំពុងបំប្លែងឌីជីថល ដើម្បីបង្កើតបទពិសោធន៍ការងារជាក់ស្តែង។
ដើម្បីអនុវត្តទិសដៅទាំងនេះ យើងសូមអនុសាសន៍ឱ្យអ្នកជ្រើសរើសវិស័យអាទិភាពតែពីរបីសម្រាប់តំបន់នីមួយៗ ជាជាងខ្ចាត់ខ្ចាយថវិកាលើគ្រប់វិស័យក្នុងពេលតែមួយ។ ការផ្តោតលើក្រុមគោលដៅជាក់លាក់ក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំ ដោយមានសូចនាករវាស់វែងច្បាស់លាស់ នឹងបង្កើតគំរូជោគជ័យដែលអាចពង្រីកទៅវិស័យដទៃបាន។
សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមកម្ពុជា ដែលមានប្រហែល ៩០% នៃសហគ្រាសសរុប និងផ្តល់ការងារ ៧០% មិនអាចប្រកួតប្រជែងបានពេញលេញ ប្រសិនបើម្ចាស់អាជីវកម្មពុំចេះអានតួលេខហិរញ្ញវត្ថុរបស់ខ្លួន។ បញ្ហាទូទៅដែលម៉ាយ៉ាកុសង្កេតឃើញលើសហគ្រាសជាង ៣០០ ដែលខ្លួនបានផ្តល់សេវាគឺ៖ លាយសាច់ប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយសាច់ប្រាក់អាជីវកម្ម មិនមានប្រព័ន្ធចំណាយច្បាស់លាស់ និងមិនអាចបង្ហាញឯកសារហិរញ្ញវត្ថុដល់ធនាគារបាន។ ហេតុនេះ ការបណ្តុះបណ្តាលដែលរំពឹងតែផ្តល់ចំណេះទ្រឹស្តីមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ ត្រូវបង្កើតឱ្យសហគ្រិនអនុវត្តជាក់ស្តែងលើអាជីវកម្មខ្លួនឯង។
កម្មវិធីនេះផ្តោតលើលទ្ធផលប្រើការបានភ្លាមៗ៖ សហគ្រិនម្នាក់ៗត្រូវបញ្ចប់វគ្គដោយមានសៀវភៅកត់ត្រាចំណូល-ចំណាយ ការព្យាករសាច់ប្រាក់រយៈពេល ៣ ខែ និងផែនការសងបំណុល ដែលអាចដាក់ស្នើសុំឥណទានបានភ្លាម។ ដើម្បីធានាគុណភាព កម្មវិធីចែកជាពីរដំណាក់កាល៖
វគ្គនីមួយៗមិនគួរវែងជាង ៦ ម៉ោងទេ ព្រោះសហគ្រិនមិនអាចទុកអាជីវកម្មយូរ។ ប៉ុន្តែការរៀនមួយថ្ងៃមិនគ្រប់គ្រាន់ ត្រូវមានការណែនាំតាមកន្លែងធ្វើការពីរដងក្រោយវគ្គ ដើម្បីកែតម្រូវការអនុវត្តជាក់ស្តែង។
ដោយសារក្រុមហ៊ុនម៉ាយ៉ាកុមានបុគ្គលិកជំនាញតែ ៤០ នាក់ កម្មវិធីត្រូវប្រើវិធីបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្គោល (train-the-trainer) ដោយជ្រើសរើសគណនេយ្យករក្នុងសហគ្រាសធំៗ ឬទីប្រឹក្សាក្នុងខេត្ត ហើយម៉ាយ៉ាកុជាអ្នករៀបចំសៀវភៅណែនាំស្តង់ដារ និងត្រួតពិនិត្យគុណភាព។ គោលដៅរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ត្រូវបណ្តុះបណ្តាលសហគ្រិនចំនួន ១,៥០០ នាក់ នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងទីរួមខេត្តចំនួន ១០ ដោយចាប់ផ្តើមពីអាជីវកម្មក្នុងបណ្តាញដែលមានស្រាប់ បន្ទាប់មកអនុញ្ញាតឱ្យធនាគារដៃគូបញ្ជូនអតិថិជន SME ដែលត្រូវការពង្រឹងហិរញ្ញវត្ថុមកចូលរៀន។
ការវាស់ស្ទង់ជោគជ័យមិនមែនរាប់ចំនួនអ្នកចូលរួមនោះទេ គឺរាប់ចំនួនសហគ្រាសដែលអាចរក្សាសៀវភៅគណនេយ្យបានយ៉ាងតិច ៦ ខែ និងអាចស្នើសុំឥណទានបានជោគជ័យ។ នេះជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដែលអនុញ្ញាតឱ្យ SME ដែលមានចំណែក ៣៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប ក្លាយជាកម្លាំងចម្បងនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។
ភាគច្រើននៃសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមនៅកម្ពុជា ខ្វះមិនមែនតែដើមទុន ឬទីផ្សារនោះទេ ប៉ុន្តែខ្វះទីប្រឹក្សាដែលយល់ពីបរិបទអាជីវកម្មរបស់ខ្លួន។ ម្ចាស់អាជីវកម្មភាគច្រើនពូកែខាងផលិតកម្ម ឬសិប្បកម្ម ប៉ុន្តែពេលឈានដល់ការគ្រប់គ្រងលំហូរសាច់ប្រាក់ កំណត់តម្លៃ និងការរក្សាបុគ្គលិក វិបត្តិផ្ទៃក្នុងកើតឡើងញឹកញាប់។ កម្មវិធីនេះរៀបចំឡើងដើម្បីដោះស្រាយចន្លោះប្រហោងនោះដោយផ្ទាល់ តាមរយៈការភ្ជាប់សហគ្រាសនីមួយៗជាមួយទីប្រឹក្សាដែលមានបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង។
ដំណើរការប្រព្រឹត្តទៅជាបីដំណាក់កាល៖
អ្វីដែលធ្វើឱ្យកម្មវិធីរបស់ម៉ាយ៉ាកុខុសពីសេវាបណ្តុះបណ្តាលធម្មតា គឺយើងផ្អែកលើបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែងពីសហគ្រាសជាង៣០០ ដែលបានបម្រើការទាំងនៅភ្នំពេញ និងតាមបណ្តាទីរួមខេត្ត។ ជាមួយទីប្រឹក្សាជំនាញ៤០នាក់ និងចំណូលប្រតិបត្តិការប្រចាំឆ្នាំប្រហែល៣ពាន់លានរៀល យើងដឹងច្បាស់ថាគំរូអាជីវកម្មណាដំណើរការក្នុងបរិបទពិតរបស់កម្ពុជា មិនមែនយកទ្រឹស្តីពីសៀវភៅបរទេសមកអនុវត្តនោះទេ។
ប៉ុន្តែកម្មវិធីនេះនឹងជោគជ័យ លុះត្រាតែសហគ្រាសដែលចូលរួមបំពេញលក្ខខណ្ឌបីយ៉ាង៖ ទីមួយ ម្ចាស់អាជីវកម្មត
ការប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកកំពុងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមភាគច្រើននៅតែពឹងផ្អែកលើការលក់ផ្ទាល់តាមហាង ឬទីផ្សារប្រពៃណី។ ការអភិវឌ្ឍវេទិកាពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិករួមមួយ មិនមែនគ្រាន់តែជាការបង្កើតគេហទំព័រលក់ទំនិញនោះទេ តែជាការកសាងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីពាណិជ្ជកម្មដែលភ្ជាប់អ្នកផលិតទៅកាន់អ្នកទិញទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស ដោយកាត់បន្ថយអន្តរការី និងចំណាយផ្សព្វផ្សាយ។ លទ្ធផលរំពឹងទុកគឺបង្កើនការលក់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ និងពង្រីកទីផ្សារពីរាជធានីទៅកាន់ខេត្ត និងប្រទេសជិតខាង។
ដើម្បីធានានិរន្តរភាព វេទិកានេះគួរដំណើរការដោយអង្គភាពឯករាជ្យ ឬសមាគម SME ក្រោមការត្រួតពិនិត្យពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដោយគិតថ្លៃសេវាសមស្របពីអ្នកលក់ ដើម្បីគ្របដណ្តប់ថ្លៃប្រតិបត្តិការ។ ម៉ាយ៉ាកុត្រៀមខ្លួនគាំទ្រក្នុងការវាយតម្លៃលទ្ធភាព ការរចនាគំរូហិរញ្ញវត្ថុ និងការបណ្តុះបណ្តាលអ្នកលក់ ដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែងជាមួយសហគ្រាសជាង ៣០០ ទូទាំងប្រទេស។
សម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមកម្ពុជា ការនាំចេញមិនមែនចាប់ផ្ដើមនៅពេលទំនិញដាក់លើកប៉ាល់នោះទេ។ វាចាប់ផ្ដើមពីការត្រៀមលក្ខណៈរួមមាន៖ ស្តង់ដារ ឯកសារ ហិរញ្ញវត្ថុ និងការយល់ច្បាស់ពីទីផ្សារគោលដៅ។ នៅកម្ពុជា សហគ្រាស SME មានប្រហែល ៩០% នៃសហគ្រាសសរុប ផ្ដល់ការងារ ៧០% ប៉ុន្តែរួមចំណែកត្រឹម ៣៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ គម្លាតរវាងការផ្ដល់ការងារ និងការបង្កើតតម្លៃនេះ ជាសញ្ញាច្បាស់ថា ការត្រៀមលក្ខណៈនាំចេញជាផ្លូវបង្កើនផលិតភាពដែលអាចវាស់វែងបាន។
ជាជំហានដំបូង សូមកុំខ្ចាត់ខ្ចាយធនធានទៅផលិតផល ឬទីផ្សារច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ ជ្រើសរើសផលិតផលដែលពូកែជាងគេតែមួយ និងទីផ្សារដែលមានអនុគ្រោះពន្ធច្បាស់លាស់ ដូចជាក្របខ័ណ្ឌ RCEP ឬកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីដែលកម្ពុជាជាភាគី។ បន្ទាប់មក ត្រូវពិនិត្យធាតុប្រាំខាងក្រោម៖
លោកអ្នកមិនចាំបាច់ចូលពិព័រណ៍អន្តរជាតិធំៗ ឬបើកការិយាល័យតំណាងនៅបរទេសភ្លាមៗនោះទេ។ ចូរចាប់ផ្ដើមពីការបញ្ជាទិញសាកល្បងជាមួយអ្នកទិញម្នាក់ ហើយកត់ត្រាបញ្ហាគ្រប់ដំណាក់កាល។ កំណត់កាលវិភាគ ៦ ទៅ ១២ ខែ សម្រាប់ការកែលម្អផលិតផល ការចរចាតម្លៃ និងការដឹកជញ្ជូនលើកដំបូង។ ប្រសិនបើបោះជំហានទាំងនេះដោយគ្មានទិន្នន័យពីការលក់ជាក់ស្តែង លោកអ្នកនឹងខាតពេល និងថវិកាច្រើនជាងការចាំបាច់។
ម៉ាយ៉ាកុ មានបុគ្គលិកជំនាញ៤០នាក់ និងបទពិសោធន៍ផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង៣០០ទូទាំងប្រទេស។ យើងនឹងចាប់ផ្ដើមដោយការវាយតម្លៃលក្ខណៈត្រៀមនាំចេញរបស់សហគ្រាស រួចរៀបចំផែនទីផ្លូវចូលទីផ្សារជាក់លាក់ ដោយភ្ជាប់ជាមួយក្រុមហ៊ុននាំចូល និងប្រភពហិរញ្ញប្បទានពាណិជ្ជកម្ម។ ម៉ាយ៉ាកុមានចំណូលប្រចាំឆ្នាំប្រហែល៣ពាន់លានរៀល ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់គ្រប់គ្រងកម្មវិធីឲ្យបានទៀងទាត់ មិនមែនជាការប្រឹក្សាម្ដងម្កាលឡើយ។
សកម្មភាពដែលអាចធ្វើបាននៅសប្ដាហ៍នេះ គឺជ្រើសរើសផលិតផលសក្តានុពលមួយ ស្វែងរកបញ្ជីស្តង់ដារទីផ្សារគោលដៅ និងកំណត់ថវិកាសាកល្បងក្នុងរៀល។ កុំរង់ចាំឱ្យមានការបញ្ជាទិញទើបរៀបចំឯកសារ។ ការត្រៀមជាមុន ជាគន្លឹះធ្វើឱ្យការចរចាជាមួយអ្នកទិញអន្តរជាតិមានទម្ងន់ និងលឿនជាងដៃគូប្រកួតប្រជែង។
ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រណាមួយនឹងមិនទទួលបានលទ្ធផល ប្រសិនបើគ្មានម្ចាស់ការច្បាស់លាស់។ ម៉ាយ៉ាកុស្នើឱ្យបង្កើតក្រុមការងារអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រ SME ជាយន្តការសម្របសម្រួលកណ្តាល ដែលមានអាណត្តិជាក់ស្តែង មានសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត និងទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ចំពោះលទ្ធផល។ ក្រុមនេះមិនមែនជាគណៈកម្មការប្រជុំតាមកាលកំណត់នោះទេ ប៉ុន្តែជាអង្គភាពប្រតិបត្តិការដែលត្រូវបំពាក់ធនធាន និងអំណាចគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីជំរុញកម្មវិធីនីមួយៗឱ្យឈានទៅមុខ។
ក្រុមការងារត្រូវបំប្លែងទិសដៅយុទ្ធសាស្ត្រទៅជាផែនការសកម្មភាពប្រចាំឆ្នាំ ដែលមានថវិកា ពេលវេលាកំណត់ និងអ្នកទទួលខុសត្រូវច្បាស់លាស់សម្រាប់រាល់កម្មវិធី។ កិច្ចប្រជុំត្រូវធ្វើឡើងរៀងរាល់ខែ ដើម្បីវាយតម្លៃវឌ្ឍនភាព ដោះស្រាយឧបសគ្គ និងកែសម្រួលផែនការតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង។ រាល់កិច្ចប្រជុំត្រូវបញ្ចប់ដោយសេចក្តីសម្រេចជាក់ស្តែង និងកំណត់អ្នកទទួលខុសត្រូវ ហើយត្រូវមានរបាយការណ៍វឌ្ឍនភាពប្រចាំត្រីមាសជូនអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់។
ដើម្បីជៀសវាងការជាប់គាំង ក្រុមការងារត្រូវមានយន្តការសម្រេចចិត្តច្បាស់លាស់ និងអាចបត់បែនបាន។ ករណីដែលមិនត្រូវការការអនុម័តពីថ្នាក់លើ ត្រូវសម្រេចក្នុងកិច្ចប្រជុំតែម្តង។ សម្រាប់ករណីសំខាន់ដែលប៉ះពាល់ដល់ថវិកា ឬដៃគូធំ ត្រូវកំណត់រយៈពេលអនុម័តអតិបរមា ដើម្បីកុំឱ្យខកខានឱកាសទីផ្សារ។
ភារកិច្ចទីមួយរបស់ក្រុមការងារ គឺធ្វើបញ្ជីសារពើភណ្ឌនៃកម្មវិធីគាំទ្រ SME ដែលកំពុងដំណើរការ និងធនធានដែលអាចប្រើប្រាស់បាន។ បទពិសោធន៍របស់ម៉ាយ៉ាកុក្នុងការផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង ៣០០ ទូទាំងប្រទេស បង្ហាញថាបញ្ហាធំបំផុតមិនមែនកង្វះធនធានទេ ប៉ុន្តែជាការខ្វះការសម្របសម្រួលរវាងអ្នកពាក់ព័ន្ធ។ ក្រុមការងារនេះនឹងដើរតួជាអ្នកបំបែកផ្លូវ និងធានាថារាល់ការគាំទ្រ មិនថាមកពីវិស័យសាធារណៈ ឬឯកជន ត្រូវបានដឹកនាំទៅរកគោលដៅតែមួយ។
ទីបំផុត ក្រុមការងារត្រូវមានសូចនាករវាយតម្លៃខ្លួនឯង ដូចជា ចំនួនសហគ្រាសដែលទទួលការគាំទ្រ កម្រិតការពេញចិត្ត និងវឌ្ឍនភាពនៃការសម្រេចគោលដៅប្រចាំឆ្នាំ។ ទិន្នន័យទាំងនេះ ត្រូវប្រើដើម្បីកែលម្អវិធីសាស្ត្រការងារជាបន្តបន្ទាប់ មិនមែនរង់ចាំការវាយតម្លៃពីខាងក្រៅនោះទេ។ ការបង្កើតក្រុមការងារអនុវត្ត គឺជាជំហានដំបូងដែលធ្វើឱ្យយុទ្ធសាស្ត្រក្លាយជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង មិនមែនគ្រាន់តែជាឯកសារនៅលើធ្នើរនោះទេ។
ការពង្រឹង SME ឱ្យក្លាយជាកម្លាំងចលករសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព មិនអាចសម្រេចបានដោយស្ថាប័នតែមួយនោះទេ។ សហគ្រាស SME មានចំនួនប្រហែល ៩០% នៃសហគ្រាសសរុប ផ្តល់ការងារ ៧០% ប៉ុន្តែរួមចំណែកត្រឹម ៣៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ គម្លាតនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីកង្វះដើមទុន ជំនាញ និងការតភ្ជាប់ទីផ្សារ ដែលទាមទារឲ្យមានការប្រមូលផ្តុំធនធានពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ។
ជាមួយនឹងបុគ្គលិកជំនាញ៤០នាក់ និងបទពិសោធន៍ផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង៣០០ ម៉ាយ៉ាកុដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួល និងអនុវត្តផ្ទាល់ ដើម្បីភ្ជាប់ថវិកា ជំនាញ និងបណ្តាញពីដៃគូទៅកាន់តម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ SME។ គោលការណ៍ស្នូលគឺត្រូវធ្វើការតាមផែនការតែមួយ គោលដៅតែមួយ និងប្រព័ន្ធរបាយការណ៍រួម ដើម្បីចៀសវាងការខ្ជះខ្ជាយធនធាន។
ជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ រួមមានទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិ ស្ថានទូត និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល យើងនឹងប្រើប្រាស់ជំនួយបច្ចេកទេស ហិរញ្ញប្បទាន ស្តង់ដារអន្តរជាតិ និងបណ្តាញទីផ្សារនាំចេញ ដោយបញ្ចូលទៅក្នុងផែនការអនុវត្តតែមួយ។ វេទិកាសម្របសម្រួលប្រចាំឆ្នាំនឹងជួយចាត់អាទិភាពកម្មវិធី និងកំណត់សូចនាករដែលអាចវាស់វែងបានរួមគ្នា។
ចំណែកវិស័យឯកជន ធនាគារ និងគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ អាចអភិវឌ្ឍផលិតផលឥណទានសមស្របសម្រាប់ SME។ សហគ្រាសធំៗអាចដើរតួជាអ្នកទិញ និងជាដៃគូខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់។ សមាគមអាជីវកម្មជួយប្រមូលផ្តុំតម្រូវការ និងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន។ ការចុះអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ និងការប្រជុំគណៈកម្មការសម្របសម្រួលប្រចាំត្រីមាស នឹងធានាឲ្យការប្តេជ្ញាចិត្តក្លាយជាសកម្មភាពជាក់ស្តែង។
យន្តការអនុវត្តជាក់ស្តែងរួមមាន៖
ទំនុកចិត្តជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃភាពជាដៃគូ។ ប្រសិនបើរៀងរាល់ត្រីមាស យើងអាចបង្ហាញលទ្ធផលជាក់ស្តែង ដូចជាចំនួន SME ទទួលបានឥណទាន ការបណ្តុះបណ្តាល ឬកិច្ចសន្យាអាជីវកម្មថ្មី ដៃគូកាន់តែច្រើននឹងចូលរួម ហើយការគាំទ្រនឹងពង្រីកទ្រង់ទ្រាយទៅទូទាំងប្រទេស ស្របតាមតម្រូវការពិតប្រាកដរបស់សហគ្រិនកម្ពុជា។
ការអនុវត្តកម្មវិធីគាំទ្រ SME របស់ម៉ាយ៉ាកុទាមទារថវិកាដែលអាចដឹងទុកជាមុន និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដែលអាចពន្យល់បានគ្រប់រៀល។ នៅពេលដែលវិស័យ SME មានប្រហែល៩០% នៃសហគ្រាសសរុប ផ្តល់ការងារ៧០% ប៉ុន្តែរួមចំណែក GDP ត្រឹម៣៥% ការចំណាយលើកម្មវិធីពង្រឹងសមត្ថភាព SME គឺជាការវិនិយោគដើម្បីបិទគម្លាតផលិតភាព មិនមែនជាការចំណាយប្រតិបត្តិការធម្មតាទេ។
គោលការណ៍គ្រប់គ្រងថវិការបស់យើងត្រូវមានសាមីស្ស័យដូចខាងក្រោម៖
ចំណូលប្រចាំឆ្នាំរបស់ម៉ាយ៉ាកុប្រហែល៣ពាន់លានរៀល គឺជាមូលដ្ឋានរឹងមាំ ប៉ុន្តែមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពង្រីកសកម្មភាពទូទាំងប្រទេសទេ។ ដើម្បីកៀរគរធនធានបន្ថែម យើងត្រូវធ្វើលក្ខណៈដូចខាងក្រោម៖
ការគ្រប់គ្រងថវិកាមិនមែនគ្រាន់តែជាការកត់ត្រាចំណាយប៉ុណ្ណោះទេ គឺជាឧបករណ៍គ្រប់គ្រងលទ្ធផល។ ដោយមានក្រុមការងារជំនាញ៤០នាក់ និងបទពិសោធន៍ជាមួយសហគ្រាសជាង៣០០ ម៉ាយ៉ាកុអាចធានាបានថារាល់រៀលនៃថវិកាកម្មវិធី នឹងត្រូវបានប្រើប្រាស់ប្រកបដោយតម្លាភាព និងផ្តល់ផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែងដល់សហគ្រាសក្នុងស្រុក។
ការកំណត់សូចនាករលទ្ធផល មិនមែនជាការរាប់ចំនួនសកម្មភាពនោះទេ ប៉ុន្តែជាការវាស់វែងការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែង ដែលកើតចេញពីការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រ។ នៅកម្ពុជា យើងមានមូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាស់លាស់មួយចំនួន ដូចជាចំណែក SME ក្នុងចំនួនសហគ្រាសសរុបប្រហែល៩០% ការផ្តល់ការងារ៧០% និងការរួមចំណែកក្នុងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប៣៥%។ សូចនាករដែលយើងជ្រើសរើស ត្រូវតែអាចបង្ហាញពីការប្រែប្រួលនៃតួលេខទាំងនេះតាមពេលវេលា។
ដើម្បីឱ្យការតាមដានមានប្រសិទ្ធភាព យើងបែងចែកសូចនាករជាពីរកម្រិត៖
សូចនាករទាំងនេះ ត្រូវតែឆ្លើយតបទៅនឹងលក្ខណៈ SMART ពោលគឺជាក់លាក់ អាចវាស់វែងបាន សម្រេចបាន ពាក់ព័ន្ធ និងកំណត់ពេលវេលាច្បាស់លាស់។ បទពិសោធន៍របស់ម៉ាយ៉ាកុ ក្នុងការផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង៣០០ នៅភ្នំពេញ និងទីរួមខេត្ត អាចជួយផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើសូចនាករណាដែលអាចប្រមូលទិន្នន័យបានពិតប្រាកដ និងមានអត្ថន័យសម្រាប់ការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍។
ដើម្បីធានាថាយុទ្ធសាស្ត្រពង្រឹង SME សម្រេចបានលទ្ធផលជាក់ស្តែង ម៉ាយ៉ាកុត្រូវបង្កើតដំណើរការប្រមូលទិន្នន័យ និងតាមដានវឌ្ឍនភាពជាប្រចាំត្រីមាស។ ដំណើរការនេះអនុញ្ញាតឱ្យអ្នករកឃើញបញ្ហាប្រឈមទាន់ពេលវេលា កែតម្រូវវិធានការអនុវត្ត និងរាយការណ៍លទ្ធផលជូនដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយតម្លាភាព។
ការអនុវត្តដំណើរការនេះនឹងផ្តល់ឱ្យម៉ាយ៉ាកុនូវរូបភាពច្បាស់លាស់អំពីវឌ្ឍនភាពកម្មវិធី អាចគ្រប់គ្រងហានិភ័យបានទាន់ពេល និងបង្កើនទំនុកចិត្តរបស់ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ តាមរយៈភស្តុតាងជាក់ស្តែង។
ការគាំទ្រសាធារណៈសម្រាប់ SME គឺជាការវិនិយោគចេញពីថវិការបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ រាល់កម្មវិធីគាំទ្រត្រូវបង្ហាញផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែង មិនមែនគ្រាន់តែរាយការណ៍ចំនួនអ្នកចូលរួម ឬចំនួនវគ្គបណ្តុះបណ្តាលនោះទេ។ បទពិសោធន៍របស់ម៉ាយ៉ាកុក្នុងការផ្តល់សេវាដល់សហគ្រាសជាង៣០០ បង្ហាញថាតម្លៃពិតនៃអន្តរាគមន៍មួយស្ថិតនៅលើការពង្រីកដែលអាចវាស់វែងបាន ដូចជាកំណើនចំណូល ការងារថ្មី និងការចូលជាផ្លូវការ។
គោលការណ៍ឈានមុខគេនៃវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគឺការប្រៀបធៀបជាមួយក្រុមត្រួតពិនិត្យ។ ត្រូវជ្រើសរើសក្រុម SME ដែលមិនបានទទួលការគាំទ្រ ដោយផ្គូផ្គងលើទំហំសហគ្រាស វិស័យ ទីតាំង (ភ្នំពេញ ឬទីរួមខេត្ត) និងអាយុកាលអាជីវកម្ម រួចប្រៀបធៀបលទ្ធផលក្នុងរយៈពេលស្របគ្នា។ វិធីនេះអាចបែងចែកបានរវាងកំណើនដោយសារអន្តរាគមន៍ និងកំណើនដោយសារសន្ទុះសេដ្ឋកិច្ចទូទៅ។ ប្រសិនបើការជ្រើសរើសក្រុមត្រួតពិនិត្យមិនអាចធ្វើបាន យ៉ាងហោចណាស់ត្រូវកត់ត្រាទិន្នន័យមូលដ្ឋាន (baseline) មុនពេលចាប់ផ្តើម ដើម្បីគណនាការផ្លាស់ប្តូរពិតប្រាកដ។
ការវាយតម្លៃត្រូវប្រើសូចនាករដែលបានកំណត់ក្នុងផ្នែក ៦.១ ប៉ុន្តែត្រូវបន្ថែមទិដ្ឋភាពប្រៀបធៀប៖ កំណើនចំណូលប្រចាំឆ្នាំគិតជារៀល ចំនួនការងារស្មើពេញម៉ោងថ្មី និងការចុះបញ្ជីសហគ្រាសជាផ្លូវការ — ទាំងអស់ត្រូវគិតភាពខុសគ្នារវាងក្រុមគោលដៅ និងក្រុមត្រួតពិនិត្យ។
ចំពោះកម្មវិធីស្មុគស្មាញដែលកត្តាខាងក្រៅពិបាកគ្រប់គ្រង ដូចជាការប្រែប្រួលទីផ្សារ ឬគោលនយោបាយ ត្រូវប្រើការវិភាគការរួមចំណែក (contribution analysis)៖ សំភាសន៍ស៊ីជម្រៅជាមួយសហគ្រិនគោលដៅដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ថា ការប្រែប្រួលដែលឃើញពិតជាកើតពីការគាំទ្រសាធារណៈកម្រិតណា។ វិធីសាស្ត្រនេះផ្សំភស្តុតាងបរិមាណជាមួយការពន្យល់បែបគុណភាព ផ្តល់រូបភាពច្បាស់ដល់អ្នកធ្វើសេចក្តីសម្រេច។
បន្ថែមពីប្រសិទ្ធភាព ត្រូវវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុដោយគណនាថ្លៃដើមសរុបនៃកម្មវិធី — បណ្តុះបណ្តាល ប្រាក់ឧបត្ថម្ភ ថ្លៃគ្រប់គ្រង — ប្រៀបធៀបនឹងលទ្ធផល៖ ថ្លៃក្នុងមួយការងារថ្មី ថ្លៃក្នុងមួយរៀលនៃតម្លៃបន្ថែម និងរយៈពេលសងវិញនៃការវិនិយោគ។ រង្វាស់ទាំងនេះអនុញ្ញាតឱ្យក្រសួងម្ចាស់កម្មវិធីប្រៀបធៀបអន្តរាគមន៍ផ្សេងៗ និងបង្វែរថវិកាទៅកាន់អ្វីដែលផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់បំផុតសម្រាប់រៀលមួយនៃចំណាយសាធារណៈ។
តាមការអនុវត្ត សូមរៀបចំវដ្តវាយតម្លៃបីស្រទាប់៖
ជាចុងក្រោយ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលំអៀងនៃការរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង ត្រូវភ្ជាប់ទិន្នន័យវាយតម្លៃជាមួយប្រភពផ្លូវការ៖ ការចុះបញ្ជីរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ការប្រកាសពន្ធលើប្រាក់ចំណូល និងទិន្នន័យសន្តិសុខសង្គម។ ការផ្សាភ្ជាប់នេះផ្តល់ភស្តុតាងរឹងមាំដែលអាចប្រើប្រាស់ឡើងវិញសម្រាប់ការសម្រេចចិត្តគោលនយោបាយនៅដំណាក់កាលបន្ទាប់។
ឯកសារយោង